آیین نامۀ اعطای جایزۀ كتاب سال جمهوری اسلامی ایران



ماده 1. هدف
هدف از اهدای جایزه كتاب سال جمهوری اسلامی ایران كه پس از این به اختصار كتاب سال نامیده خواهد شد، شناسایی و معرفی كتاب های برتر، كمك به اعتلای سطح دانش و فرهنگ مكتوب جامعه اسلامی، حفظ استقلال و هویت فرهنگی و حمایت و تشویق پدیدآورندگان متعهد و متخصص كتاب كشور بر اساس مواد زیر است.

ماده 2. موضوع: :
آثار مورد ارزیابی در جایزۀ كتاب سال شامل كلیۀ كتاب هایی است كه طی یك سال شمسی گذشته با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای نخستین بار منتشر شده باشند. این آثار در سه گروه تألیف، ترجمه و احیای متون تقسیم می شود و موضوع های اصلی هر گروه شامل همۀ شاخه های علوم و معارف بر اساس رده بندی كتابخانه ای مورد قبول وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهد بود.
تبصره 1: ملاك سال انتشار، شناسنامۀ كتاب خواهد بود.
تبصره 2: ویراست جدید كتاب های علمی، چنانچه به تشخیص گروه داوری حداقل 40% نسبت به ویراست قبلی تغییر كرده باشد، در صورت عدم برگزیده شدن، مجدداً قابل بررسی خواهد بود.
تبصره 3: منظور از تألیف پدیدآوردن اثری است كه محصول خلاقیت ذهن و هنر نویسنده و یا نتیجۀ تحقیق و ابتكار او باشد و اقتباس از كار دیگران محسوب نشود. ترجمه، برگردان درست و دقیق كتاب از زبان های دیگر به فارسی است. احیای متون به معنای بازخوانی، بازنویسی و آماده سازی یك متن بر اساس نسخ معتبر و ارائه نزدیك ترین متن به نوشتۀ مؤلف است.
تبصره 4: هر مجلد از کتاب های دوره ای، در صورت استقلال محتوایی حکم یك کتاب مستقل را دارد؛ در غیر این صورت، بررسی کتاب منوط به انتشار بیش از نیمی از مجلدات است. مرجع تشخیص این امر داوران هر موضوع اند.
تبصره 5: مجموعه مقالات یا سخنرانی هایی كه به صورت كتاب چاپ شده اند در صورتی داوری می شوند كه موضوع واحد و یا نویسندۀ واحد داشته باشد.
تبصره 6: كتاب های كمك آموزشی و افست از دایرۀ انتخاب و داوری جایزۀ كتاب سال خارج می شوند.


ماده 3. ساختار:
معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مسئول جایزۀ كتاب سال خواهد بود. هیأت علمی، دبیر علمی و دبیرخانۀ اجرایی از اركان این جشنواره است.
تبصره 7: اعضای هیأت علمی به تعداد 8 نفر و دبیر علمی (دبیر هیئت علمی) از میان استادان و صاحب-نظران طراز اول گروه های مختلف علمی، فرهنگی و دینی و مدیران كل امور كتاب و مؤسسه خانه كتاب (مجموعاً نه نفر) به پیشنهاد معاونت امور فرهنگی و با حكم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مدت یك سال به عضویت هیأت مذكور منصوب می شوند.
تبصره 1-7: وظایف هیأت علمی
1. تدوین و تصویب آیین نامه های داخلی و اجرایی و نیز معیارهای ارزیابی آثار،
2. تعیین و نصب اعضای هیأت داوران در تمام گروه ها،
3. نظارت بر كلیه مراحل داوری و عملكرد گروه های داوری،
4. تصمیم گیری در مورد جوایز ویژه و بخش های جانبی،
5. بررسی و تصویب دستورالعمل اجرایی.
تبصره 8: هیأت داوران
هیأت داوران از میان استادان و صاحب نظران با پیشنهاد دبیر علمی و تأیید هیأت علمی تعیین می شوند و با دعوت و حضور دبیر علمی آغاز به كار می نمایند. تعداد داوران هر گروه حداقل پنج نفر است كه توسط دبیر علمی بر كلیه مراحل سه گانه داوری نظارت خواهند داشت.
تبصره 9: دبیر علمی:
دبیر علمی از میان شخصیت های علمی ـ فرهنگی با پیشنهاد معاونت فرهنگی و با حكم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب می شود و علاوه بر مسئولیت نهایی داوری ها عهده دار وظایف زیر می باشد:
ـ پیشنهاد اعضای هیأت علمی به معاون امور فرهنگی،
ـ پیشنهاد هیأت داوران به هیأت علمی،
ـ تشكیل جلسات هیأت علمی و داوری و نظارت بر روند داوری ها،
ـ ارائه گزارش مكتوب و مستند روند داوری به هیأت علمی،
ـ تنظیم بیانیه هیأت داوران،
ـ هدایت و نظارت بر عملكرد دبیرخانه،
ـ تهیه و پیشنهاد دستورالعمل اجرایی جایزه كتاب سال به هیأت علمی و بازبینی سالانه در صورت لزوم.
تبصره 10: دبیرخانه:
دبیرخانۀ دائمی كتاب سال متشكل از مسئول دبیرخانه و كارشناسان متخصص حوزه كتاب و مدیریت اجرایی است كه زیر نظر دبیر علمی فعالیت خواهند كرد.


ماده 4. روند داوری:
داوری و انتخاب کتاب سال طی 3 مرحله صورت می پذیرد:
مرحلۀ اول: ابتدا تمام کتاب های ارسال شده هر گروه به دبیرخانه در جلسه ای مشترك توسط هیأت داوری 5 نفر گروه مربوط ارزیابی می شود و آثار با رأی اكثریت اعضای هیئت داوران به مرحله بعد راه می یابند.
مرحلۀ دوم: كتاب های راه یافته به مرحله دوم داوری حداقل توسط چهارتن از داوران ـ كه به انتخاب هیئت داوران خواهند بود ـ بررسی می شوند و نتایج ارزیابی در فرم های ویژه ای که توسط هیأت علمی بدین منظور تهیه می شود، درج می گردد. کتاب هایی که از 100 امتیاز، میانگین 80 امتیاز یا بیشتر را کسب کنند، به مرحلۀ نهایی داوری راه می یابند. كتاب های راه یافته به مرحله دوم داوری حداقل توسط چهار تن از داورانی كه به انتخاب هیئت داوران خواهد بود، بررسی می شوند.
تبصره 11. استفاده از اعضای هیئت داوران در این مرحله بلامانع است.
مرحلۀ سوم: هیئت داوران با بررسی نتایج ارزیابی، آثار برگزیده را انتخاب و جهت تأیید به هیئت علمی معرفی می نمایند. در این مرحله با رأی حداقل سه نفر از داوران، یک اثر از میان آثاری كه میانگین 90 امتیاز و بیش از آن را كسب كرده اند، به عنوان اثر برگزیده معرفی می شود.
تبصره 12. در پایان داوری از بین واجدان 80 تا 90 امتیاز در هر رشته حداكثر تا 3 اثر به عنوان تقدیری معرفی می شوند.
تبصره 13. انتخاب مشترك چند اثر به عنوان اثر برگزیده یا شایسته تقدیر با تشخیص هیأت داوران بلامانع است.


ماده 5. معیارهای داوری:
معیارهای ارزیابی کتاب برگزیده یا شایسته تقدیر سال عبارت اند از:
1. تأثیرگذاری در ارتقای سطح علمی و فرهنگی کشور،
2. تازگی و نوآوری در موضوع، ساختار، پرداخت و نگاه کتاب،
3. رعایت استانداردها در ساخت، فصل بندی، نگارش، دستور زبان و واژگان،
4. رعایت استانداردها در ذكر منابع و مآخذ در آثار تحقیقی و پژوهشی،
5. بهره مندی از قدرت تحلیل و استنتاج منطقی،
6. ارزشمندی علمی و محتوایی کتاب،
7. استحکام و زیبایی زبان،
8. التزام به ارزش های فرهنگی، دینی و انسانی،
9. برخورداری از قدرت اقناع و تأثیرگذاری عمیق بر مخاطب،
10. رعایت استانداردهای تألیف، تصحیح و ترجمه،
11. پاكیزگی و آراستگی كتاب از حیث حروف چنینی، صفحه بندی و چاپ.


ماده 6 . اعتبارات :
هزینه های لازم در بودجۀ سالانه معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منظور می شود.

ماده 7. زمان بندی:
دبیر خانه كتاب سال فروردین ماه هر سال، با اطلاع رسانی به نحو مقتضی، از تمام ناشران، مؤلفان، مترجمان و مصحّحان كشور دعوت می کند آثار خود را كه طی سال شمسی گذشته برای نخستین بار منتشر كرده اند، تا پایان تیرماه به دبیرخانه ارسال نمایند. مراسم اهدای جوایز برگزیدگان كتاب سال در دهه فجر هر سال و جوایز شایستگان تقدیر در ایام هفتۀ كتاب در سال بعد اهداء خواهد شد.

ماده 8. جوایز:
به برگزیدگان هر رشته، تندیس كتاب سال، لوح تقدیر به امضای رئیس جمهور و جایزه ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (30 سكه تمام بهار آزادی) اهدا می گردد. هم چنین به هر یك از شایستگان تقدیر، لوح تقدیر با امضای وزیر و 10 سكه تمام بهار آزادی اهدا خواهد شد.
تبصره 14. میزان جایزه به پیشنهاد هیأت علمی و تصویب معاون امور فرهنگی قابل افزایش خواهد بود.
تبصره 15. در صورتی که پدیدآورندگان کتاب برگزیده یا شایسته تقدیر بیش از یک نفر باشند، متناسب با سهم هر فرد، جوایز بین افراد تقسیم می شود. مرجع تشخیص تقسیم جوایز، داوران هر حوزه خواهند بود.
تبصره 16. در صورت انتخاب مشترك دو اثر به عنوان اثر برگزیده یا شایسته تقدیر جایزه مربوطه به صورت مساوی بین آنها تقسیم می شود.
تبصره 17. اصلاح و یا تغییر مواد این آیین‌نامه منوط به پیشنهاد دبیر علمی و تصویب معاون امور فرهنگی است.
این آیین نامه در 8 ماده، 17 تبصره و چهار برگ در تاریخ .................................. به تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رسید و از همین تاریخ قابل اجراست.